ჰერეთი - ისტორია, გეოგრაფია, კულტურა და თანამედროვე მდგომარეობა

ჰერეთი ისტორიული რეგიონია, რომელიც მდებარეობს კავკასიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ისტორიულად ქართლის (იბერიის) სამეფოსა და კავკასიის ალბანეთს შორის არსებულ ტერიტორიაზე. მისი გეოგრაფიული მდებარეობა განაპირობებდა მის სტრატეგიულ მნიშვნელობას, რადგან იგი წარმოადგენდა ერთგვარ ხიდს აღმოსავლეთ და დასავლეთ კავკასიას, ასევე ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ცივილიზაციებს შორის. ისტორიულად, ჰერეთი იყო არა მხოლოდ პოლიტიკური და სამხედრო თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ერთეული, არამედ გამორჩეული კულტურული ცენტრიც, რომელმაც ღრმა კვალი დატოვა როგორც საქართველოს, ისე მთლიანად კავკასიის ისტორიაში. დღეს, ჰერეთის ისტორიული ტერიტორია გაყოფილია ორ სახელმწიფოს, საქართველოს (კახეთის მხარის აღმოსავლეთი ნაწილი) და აზერბაიჯანის (ძირითადად ბელაქანის, ზაქათალისა და ყახის რაიონები), შორის. ეს დანაწილება XX საუკუნის 20-იანი წლების საბჭოთა პოლიტიკის პირდაპირი შედეგია, თუმცა ჰერეთი კვლავაც რჩება ქართული ისტორიული მეხსიერების, კულტურისა და იდენტობის განუყოფელ და მეტად მტკივნეულ ნაწილად.

ძველი ქართული ანბანი - საწყისები

ძველი ქართული ანბანი ერთ-ერთი უძველესი დამწერლობაა მსოფლიოში, რომელიც გამოიყენება ქართული ენის ჩასაწერად. ის უნიკალურია თავისი სტრუქტურით, ვიზუალური ესთეტიკითა და ისტორიული განვითარებით. ქართულ ანბანს სამი ძირითადი ფორმა აქვს: ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული, რომელთაგან თითოეულს თავისი დანიშნულება და ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა. ამ ანბანის შექმნა და განვითარება მჭიდროდაა დაკავშირებული ქართული ენის, კულტურისა და ქრისტიანული რელიგიის განვითარებასთან.

ძველი ქართული ანბანი (ჰიპოთეზები)
ძველი ქართული ანბანი >>  მესროპ მაშტოცი და ქართული ანბანის შექმნის თეორია

ძველი ქართული ანბანის შექმნის თარიღი და ავტორი დღემდე დისკუსიის საგანია. ტრადიციულად, ქართული ანბანის შექმნა მიაწერება მესროპ მაშტოცს, სომეხ მეცნიერსა და მისიონერს, რომელმაც 405 წელს შექმნა სომხური ანბანი. ამ თეორიის მიხედვით, მაშტოცმა, რომელიც აქტიურად მოღვაწეობდა კავკასიის რეგიონში ქრისტიანობის გავრცელებისთვის, შესაძლოა, შექმნა ქართული და აგრეთვე ალბანური ანბანები. ამის შესახებ ცნობები გვხვდება სომეხ ისტორიკოს კორნელი კეკელიძის ნაშრომებში, რომელიც მიუთითებს, რომ მაშტოცმა იცოდა ქართული ენა და მონაწილეობა მიიღო ქართული დამწერლობის შექმნაში.

თუმცა, ეს თეორია სადავოა. ზოგიერთი ქართველი მეცნიერი, მაგალითად, ივანე ჯავახიშვილი, თვლის, რომ ქართული ანბანი შეიქმნა ქართველთა მიერ, ქრისტიანობის მიღებამდე (337 წ.) ან მის შემდგომ, მაგრამ დამოუკიდებლად მაშტოცის გავლენის გარეშე. ამ თეორიის მხარდამჭერები მიუთითებენ, რომ ქართული ანბანის სტრუქტურა და ვიზუალური სტილი მნიშვნელოვნად განსხვავდება სომხურისგან, რაც მის ადგილობრივ წარმოშობაზე მეტყველებს.

იუტუბი / youtube -ის შექმნისა და განვითარების ისტორია

YouTube-ის დაბადება

იუტუბი / youtube -ის  შეიქმნა 2005 წლის 14 თებერვალს სამი ყოფილი PayPal-ის თანამშრომლის – ჩედ ჰარლი (Chad Hurley), სტივ ჩენ (Steve Chen) და ჯაუდ ქარიმის (Jawed Karim) მიერ. მისი იდეა თავდაპირველად გაჩნდა, როგორც ონლაინ ვიდეო გაზიარების პლატფორმა, რომელიც მომხმარებლებს საშუალებას მისცემდა, მარტივად აეტვირთათ და გაეზიარებინათ ვიდეოები მსოფლიოსთვის.

პლატფორმის პირველი ატვირთული ვიდეო იყო "Me at the zoo", რომელიც 2005 წლის 23 აპრილს ჯაუდ ქარიმმა ატვირთა. ვიდეოში ის სან-დიეგოს ზოოპარკში იმყოფება და სპილოების შესახებ საუბრობს. მიუხედავად სიმარტივისა, ეს ვიდეო გახდა ეპოქის დასაწყისი, რომელიც დღეს უკვე YouTube-ის გლობალური გავლენის ნაწილია.

ელექტრონული ფოსტა: ინოვაცია, რომელმაც სამყარო შეცვალა

1971 წელი – დრო, როდესაც კომპიუტერები უზარმაზარი მანქანები იყვნენ და ინტერნეტი ჯერ კიდევ იდეის დონეზე არსებობდა. სწორედ ამ პერიოდში, ამერიკელმა ინჟინერმა რეი ტომლინსონმა (Ray Tomlinson) შექმნა ის, რაც დღეს ჩვენი ყოველდღიურობის განუყოფელი ნაწილი გახდა – ელექტრონული ფოსტა (E-mail).

როგორ გაჩნდა პირველი ელ. ფოსტა?

ტომლინსონი მუშაობდა ARPANET-ის პროექტზე – ეს იყო სამხედრო კვლევებისთვის შექმნილი ქსელი, რომელიც მომავალში ინტერნეტად გადაიქცა. იმ დროისთვის, სხვადასხვა კომპიუტერები ერთმანეთს უკავშირდებოდნენ, მაგრამ ერთმანეთში შეტყობინებების გაგზავნა შეუძლებელი იყო. ტომლინსონს დაევალა ქსელური კომუნიკაციის განვითარება, თუმცა თავად გადაწყვიტა, რომ შეექმნა რამე სრულიად ახალი – ციფრული წერილი, რომელიც ერთი კომპიუტერიდან მეორეზე გადავიდოდა.

გენიალური იდეა – @ სიმბოლო

თუმცა, ახალი პრობლემა გაჩნდა: როგორ უნდა გაეგო, ვისთვის იყო წერილი განკუთვნილი? ტომლინსონმა მოიფიქრა @ სიმბოლოს გამოყენება, რათა გამოყო მომხმარებლის სახელი და სერვერი, რომლის მეშვეობითაც წერილი გაიგზავნებოდა. ასე გაჩნდა ფორმატი, რომელიც დღემდე აქტუალურია: ელ-ფოსტის ეს მისამართი დაცულია სპამ-ბოტებისგან. ნახვისთვის უნდა გქონდეთ ჩართული JavaScript..

პირველი გაგზავნილი შეტყობინება

ისტორია გვიყვება, რომ პირველ ელ. წერილში შესაძლოა ეწერა "QWERTYUIOP" – უბრალოდ კლავიატურის ზედა მწკრივი, თუმცა თავად ტომლინსონს ეს დეტალი აღარ ახსოვდა, რადგან მაშინ მას ეს ექსპერიმენტი დიდ მნიშვნელოვნად არ მიაჩნდა.

რატომ იყო ეს გამოგონება რევოლუციური?

ტომლინსონის მიერ შექმნილი ტექნოლოგია საფუძვლად დაედო თანამედროვე ელექტრონულ კომუნიკაციას:

• გადააქცია სამყარო უფრო დაკავშირებულად – ელ. ფოსტამ მილიარდობით ადამიანს მისცა კომუნიკაციის სწრაფი და ხელმისაწვდომი გზა.

• მნიშვნელოვანი გახდა ბიზნესისთვის – კომპანიები ელ. ფოსტას იყენებენ ოფიციალური კომუნიკაციისთვის.

• სტანდარტიზაცია და განვითარება – ელ. ფოსტაზე დაყრდნობით შეიქმნა პროტოკოლები, როგორიცაა SMTP, IMAP და POP3.